De verlichting van onze eigen tuin zorgt voor veiligheid en sfeer, vooral wanneer we in sfeervol licht van de beplanting genieten. Daarbij kunnen we licht zo inzetten dat het zowel aan onze behoeften als aan het milieu tegemoetkomt.
Verlichting mag er niet toe leiden dat insecten en andere dieren hun oriëntatie verliezen en bijvoorbeeld moeite krijgen met het vinden van voedsel. Zonder insecten worden onze prachtige bomen en bloembedden immers niet bezocht en kunnen ze niet worden bestoven.
Wat kunnen we dus doen om de tuin insectvriendelijker te maken en tegelijkertijd voor verlichting te zorgen? Een oplossing ligt in de juiste lichtkleur.
Verlichting mag er niet toe leiden dat insecten en andere dieren de weg kwijtraken en bijvoorbeeld problemen krijgen bij het zoeken naar voedsel.
Wat kun je dan doen om de tuin insectvriendelijker te maken en tegelijkertijd voor verlichting te zorgen? Een oplossing ligt in de juiste lichtkleur.
Nachtactieve insecten worden aangetrokken door licht dat bijzonder veel blauwe componenten bevat. We noemen dit licht ‘koud licht’. Neutraal wit licht ligt tussen 3300 en 5300 Kelvin, daglichtwit licht heeft meer dan 5300 Kelvin. Hoe kouder het licht dus is, hoe meer insecten naar de armatuur worden aangetrokken, waardoor ze desoriënteerd naar het armatuur vliegen en geen voedsel kunnen vinden.
Hoe meer rood het licht bevat, hoe minder aantrekkelijk het is voor bepaalde nachtactieve insecten, maar ook voor ons heeft het goudlicht (of amberlicht) nog meer voordelen. Het warmwitte licht doet denken aan een zonsondergang: zo zorgt het voor gezelligheid en ontspanning in de tuin! De kleurtemperatuur van Gold Light ligt tussen 2200 en 3000 Kelvin.
Het effect hangt niet alleen af van de lichtkleur, maar ook van de helderheid, de straling, de Brandduur, de locatie en de insectensoort. Warm licht met een laag blauwgehalte kan de aantrekkingskracht op veel nachtactieve insecten verminderen, maar is geen vervanging voor uitgebreide natuurbescherming.
2. Waar moet ik mijn licht op richten?
In de tuin zetten we graag datgene in de schijnwerpers waar we trots op zijn: mooi gesnoeide struiken, imposante bomen en onze favoriete bloembedden. Om de dierenwereld daarbij niet te verstoren, is het belangrijk hoe het licht wordt gericht.
Dieren bewegen zich ’s nachts, onder dekking van de duisternis, door hun territorium tijdens het zoeken naar voedsel. Buitenverlichting kan zogenaamde lichtcorridors veroorzaken, die het territorium beperken en zo het zoeken naar voedsel kunnen beïnvloeden. Om dit te voorkomen, volstaat het om niet de hele tuin te verlichten, maar ook onverlichte zones te creëren waar dieren zich ongestoord kunnen bewegen. Bovendien geeft het spel van licht en schaduw de tuin extra diepte
en maakt het de tuin zo interessanter!
3. Hoe ga je op een verantwoorde manier om met verlichting?
Veel dieren zijn nachtdieren en bewegen zich in de bescherming van de duisternis. Als we de tuin nu tot later in de nacht verlichten, kunnen de dieren niet op zoek gaan naar voedsel; we verstoren hun natuurlijke ritme. Daarom is het belangrijk om alleen die gebieden te verlichten die ook echt worden gebruikt: wie op het terras barbecueert, heeft geen licht in de voortuin nodig.
Terwijl sommige gebieden licht nodig hebben om je te oriënteren, zorgt het op andere gebieden voor een sfeervolle ambiance. Let er bij de keuze van de verlichting voor deze gebieden op dat je oppervlakken kiest die het licht niet onnodig weerkaatsen. Dimbare armaturen helpen je de helderheid aan te passen en creëren een sfeervolle atmosfeer die de invloed op de dierenwereld vermindert. Meer over dimmen vind je in ons Woordenboek voor verlichting.
Als de avond op het terras of in de tuin wordt beëindigd en men de tuin verlaat, moet het licht worden uitgeschakeld. Vooral bomen, struiken en bloembedden mogen 's nachts niet ingeschakeld blijven. Wie 's nachts niet meer naar buiten hoeft, schakelt ook de extra padverlichting uit.
Voor de verlichting van benodigde paden zijn armaturen met een ingebouwde bewegingsmelder geschikt, die het licht inschakelen zodra iemand nadert en na enkele seconden automatisch weer uitschakelen. Zo ontziet een verantwoord gebruik van buitenverlichting niet alleen het milieu, maar ook de portemonnee.
Informatie over de gevolgen van lichtvervuiling voor nachtdieren, afkomstig van de Vereniging van de Elektro- en Digitale Industrie (ZVEI e. V.)
Aanbeveling van BUND Landesverband Schleswig-Holstein e.V.: Warme lichtkleur: warmwitte, gele lichtkleuren (onder 2700 Kelvin) trekken minder insecten aan dan koud, blauwachtig wit licht. Ideaal zijn zogenaamde amber-LED's met amberkleurig licht (1800 Kelvin).
Naar de bron
Amber-armaturen bewijzen hun waarde in de test”: Studie „BAhnhofsLicht insectvriendelijk” juli tot oktober 2023 en april tot juni 2024, consortiumpartners in het project zijn het Duitse Centrum voor Spoorwegonderzoek (DZSF) bij het Eisenbahn-Bundesamt, het Leibniz-Institut zur Analyse des Biodiversitätswandels (LIB) bij het Museum Koenig Bonn en de Deutsche Bahn InfraGO AG. Naar de bron
Drie studies van het WSL (Zwitsers Federaal Onderzoeksinstituut voor Bos, Sneeuw en Landschap) en EKZ (Elektriciteitswerken van het kanton Zürich)
2017: Insecten houden van schemerlicht
2019: Warm licht trekt minder insecten aan
„Uit de evaluatie bleek dat amberkleurig licht aanzienlijk minder insecten aantrekt dan licht met een temperatuur van 3000 tot 4000 Kelvin.”
2021: Invloed van lichtkleur en lampvorm op donkere locaties
Onderzoeksperiode: medio juni 2021 tot einde augustus 2024, telkens in de zomer. Naar de bron
Sterrenpark UNESCO-biosfeerreservaat Rhön + vakgroep Dark Sky van de Vereniging van Sterrenvrienden: aanbevelingen voor het verminderen van lichtvervuiling
Particuliere verlichting: „Er mag alleen warmwit licht worden gebruikt met kleurtemperaturen van minder dan 3000 K, bij voorkeur 2200 - 2700 K.“ Naar de bron
Aantrekkingskracht van fluorescentielampen op nachtactieve insecten Resultaten van een veldstudie in Tirol
Mag. Dr. Peter Huemer, Mag. Hannes Kühtreiber, Mag. Dr. Gerhard Tarmann ; Innsbruck, december 2010. Naar de bron
Onderzoek naar de aantrekkingskracht van straatverlichting op nachtactieve insecten, met inbegrip van leds
Gerhard Eisenbeis en Klaus Eick: Natuur en Landschap 86, 2011, p. 298
Licht.de – een branche-initiatief van de Vereniging van de Elektro- en Digitale Industrie ZVEI e.V. over de wet op de bescherming van insecten in het kader van de herziening van de Duitse wet op de natuurbescherming (BNatSchG): „Bij straatverlichting mag de kleurtemperatuur maximaal 3.000 Kelvin bedragen en moet de lichtemissie boven 90 graden gelijk zijn aan 0.“
Naar de bron
